Leuk nieuws?

perswoensdag 30 juni 2010 10:27

Vorige week maandag stond de raadsvergadering in het teken van de Algemene Beschouwingen. Elke partij had uiteraard een verschillende inbreng, insteek en visie. Tot mijn verbazing zweeg de Gelderlander in alle talen over dit wezenlijke toetsmoment van het politieke klimaat. Hoe staat het met de journalistieke controle van de lokale democratie?

(N.B. Op verzoek van De Gelderlander is onderaan de pagina hun reactie op dit artikel geplaatst.)

Over de rol van lokale journalistiek als waakhond van de lokale democratie is de laatste tijd veel geschreven. Steeds minder journalisten bezoeken gemeenteraden, vooral omdat uitgevers van kranten vaak bezuinigen op de lokale verslaglegging. In Arnhem is deze tendens gelukkig minder zichtbaar. Niet alleen raadsvergaderingen, maar ook commissievergaderingen waar iets interessants staat te gebeuren kunnen steevast rekenen op een bezoek van de lokale, schrijvende pers, maar ook op de aanwezigheid van RTV Arnhem en andere, meer op digitale media gerichte, journalisten.

De vraag is wat journalisten zoeken voor hun verslaggeving. Wanneer is een vergadering interessant? Is het doel van het te schrijven artikel een sappig stukje met hippe uitspraken en een gewaagde quote, of gaat het om een objectief verslag van een debat over een actueel item, zodat Arnhemmers kunnen lezen wat hun gekozen vertegenwoordigers uitspoken op het stadhuis? Oftewel controle van de democratie.

Sinds het aantreden van het nieuwe college en de nieuwe raad is de sfeer in het stadhuis verbeterd. Tot nu toe verlopen de raadsvergaderingen in goede harmonie en is de verhouding tussen oppositie en coalitie dusdanig dat er zich nog geen “relletjes” hebben voorgedaan. In die sfeer verliepen ook de Algemene Beschouwingen, die vooral in het teken stonden van het zoeken naar bezuinigingsrichtingen.

Was dat journalistiek gezien niet interessant? Viel er geen goed inhoudelijk verslag te maken van de diverse visies van de partijen over bezuinigingskeuzes en de beoordeling van het college (en elkaar) als motor van het proces? Volgens mij wel.

Amerikaans onderzoek, gepubliceerd in het Journal of Political Economy, toonde aan dat politici gedwongen zijn beter verantwoording af te leggen van hun handelen als regionale media meer over hen berichten. Sterker nog, politici over wie nooit wordt bericht, blijven langer op het pluche omdat ze ongestoord fouten kunnen maken. Hier ligt dus een belangrijke verantwoordelijkheid voor de lokale media.

Het is natuurlijk prima dat de raad op een opbouwende wijze met elkaar en met de diverse dossiers omgaat, maar als er niet kritisch meegekeken en geschreven wordt, mist er een prikkelende dimensie. Media moeten behalve objectief, ook kritisch zijn, doorvragen, en de politiek uitdagen. Ik zou zeggen: journalisten in Arnhem, grijp die kans. De democratie functioneert beter bij een sterke onafhankelijke pers. Als we dat verliezen, is uiteindelijk de burger de dupe.

Lees hier de reactie van de Gelderlander:

OVER DE RAADSVERSLAGGEVING 

Zorgen over de teloorgang van de journalistiek zijn mooi en terecht. Politici mogen zich best zorgen maken over het lot van de waakhonden van de democratie temidden van fusiegolven en bezuinigingen in de uitgeverswereld. 

De aanleiding voor de vrees die Addy Plieger op de website van de Christen Unie uitte deel ik echter van geen kanten. Ik ben Harry van der Ploeg, de journalist van de bewuste avond van De Gelderlander. Ik ben met ingang van september jullie nieuwe raadsverslaggever.

 Ik heb de hele avond braaf van alles opgeschreven. Het was gezellig, het was onderhoudend. Maar ook niet veel meer dan dat. Na afloop kwam ik dan ook tot de conclusie dat er eigenlijk in de hele raadsvergadering nagenoeg geen nieuws zat. Er waren er meer in de raad die er zo over dachten, een enkeling kwam zelfs vol mededogen naar mij toe met de opmerking of ik hier nog een 'opening' van moest zien te maken in de krant van de volgende dag. Nee, dat hoefde gelukkig niet, vertelde ik hem. Van tevoren had ik al de agenda geraadpleegd en geconcludeerd dat de kans wel eens groot zou kunnen zijn dat de vergadering niets opleverde. Dat leidt dat er dan toe dat de krant in principe dicht getimmerd wordt met ander nieuws. Met de eindredactie heb ik de afspraak gemaakt dat ik zou bellen als er reden was om de boel weer open te gooien voor nieuws dat dit waard was. Dat was er niet. 

Wat gebeurde er tijdens die bewuste avond? Ik maakte mee hoe een aantal partijen in de raad hun zorg uitspraken over toekomstige bezuinigingen. Ik maakte mee dat er moties kwamen waarin werd opgeroepen om bij voorbaat al af te spreken om op zaken niet te bezuinigen. Al die moties zijn weggestemd. Telkens wees het college erop dat pas in de herfst de bezuinigingen aan de orde komen en dat de afspraak is gemaakt dat niets bij voorbaat uitgesloten wordt. Vooruit lopen op voorstellen wil het nieuwe college ook niet, dat gaat ten koste van de zorgvuldigheid. Een avond met doodlopende moties dus en daarmee dus geen nieuws. Er is geen enkel besluit gevallen dat mensen in Arnhem raakt. Voor deze mensen maken we de krant, niet voor de politici. 

Voorts is mij opgevallen dat veel politici inclusief het college de constructieve sfeer tussen raad en college graag in de krant besproken zien. Daar zit iets in maar ook weer niet. In de vorige gemeenteraad lagen de rollen vast. Gerrie Elfrink en de SP zaten in de  oppositie. Zij gingen tekeer tegen het college. Elfrink kon praten wat hij wil, Rudy Rikken zat ritueel met de armen over elkaar heen en dacht laat Gerrie maar lekker uitrazen, wij doen toch wat we willen. Dat gebeurde zo verschrikkelijk vaak dat De Gelderlander er niet altijd meer over berichtte. 

Dat politici constateren dat het nu heel anders gaat is een waarheid als een koe maar wel een erg betrekkelijke. Natuurlijk gaat het anders! Rikken is weg, de PvdA is buiten de deur gezet en Gerrie zit als een echte stadsbestuurder in het college. 'Als u uw motie intrekt hoef ik hem niet te ontraden' is een prachtige one liner van onze nieuwe man in pak. Het is een beschouwing in de krant waard. Maar dan wel een luchtige, niet in mijn functie als waakhond van de democratie. Want de constructieve sfeer tussen raad en het college van velerlei politiek pluimage is nog geen enkele keer op weerstand of houdbaarheid getest. Er is ruim de tijd genomen om in een prettige sfeer elkaar af te tasten en te besnuffelen. Nog een paar maanden dames en heren, geniet er maar van! 

De testcase volgt in het najaar en in de winter, als er besluiten moeten vallen over drastische bezuinigingen. Dat is bij uitstek een moment waarop journalisten de politiek onder een vergrootglas leggen. Dat is ook het moment waarop politici besluiten nemen die mensen raken. Op de bewuste avond waarover Addy schrijft heb ik geen enkel besluit van belang mogen vernemen. Waakhonden hoeven voor zo'n vergadering niet in het geweer te komen. Het was een onderonsje. 

Okee, een paar leuke nieuwtjes waren er wel. Die heb ik later aan de krant toevertrouwd. Zo is de gemeenteraad warm  voorstander van verkiezingsborden met een plekje voor elke partij om een plakoorlog op hetzelfde bord te voorkomen. Gerrie vond het eigenlijk maar niks en vroeg zich wie dan de lijntjes op die borden moet bewaken. Ik heb maandagavond beslist dat dit een leuk stukje waard was dat niet persé dinsdag in de krant moest maar best een dagje kon wachten. Voorts heb ik nog even gemeld dat de raad geen Balkenendenorm voor adviseurs wil. Daarmee hield het zo'n beetje op. 

Twintig jaar geleden zou dit nooit zo gebeurd zijn, Toen hadden we hier nog twee dagbladen en een totaal andere journalistieke cultuur. Dat resulteerde erin dat de complete raadsvergadering de volgende dag in blokjes met openingen, nieuwsverhalen en eenkolommers na te lezen viel in de krant. Journalisten die deze tijd hebben meegemaakt vergelijken hun werkzaamheden uit die tijd soms spottend met die van een notulist. Er kwamen leuke verhalen in de krant maar ook wel eens verhalen die eigenlijk alleen interessant werden gevonden door de politici die erin geciteerd werden, de bijbehorende partijen en misschien ook een paar journalisten die graag schouderklopjes incasseerden. Er werden ook muggen tot olifanten opgeklopt in de dagelijkse concurrentieslag, niet alles van vroeger is automatisch beter.

De tijd van notulistenjournalistiek is  voorbij. Berichten moet kort, relevant,  leesbaar en boeiend zijn voor een grote lezersgroep. Het belangrijkste nieuws van een raadsvergadering haalt de krant. Niet elke politicus met bijbehorende partij wordt nog in die berichten geciteerd, ook al vinden ze dat nog zo jammer. Het gaat erom de essentie te brengen en de meeste essentiële meningen. Er worden strengere afwegingen gemaakt over wat nieuwswaardig is en wat niet. Die ontwikkeling is de politici in deze stad niet ontgaan. Ze klagen er geregeld over. Soms terecht, laat ik daar duidelijk over zijn. Soms ook niet.

« Terug